Zadoesjnitsa

Op het dunne blad van een treurwilg
drijf ik traag over de wateren
van Schelde, Zenne, Nete, Leie...

Het blad is smal, maar ik maak plaats
voor mieren, vechtend voor hun leven,
voor vermoeide bijen, oude vlinders,
voor zielen van verdronken dieren,
voor zielen van verdronken kinderen,
in Schelde, Zenne, Nete, Leie...

Zo drijven we dan met zijn allen
onbevreesd voor regen, droogte,
voor het ijs en voor de sneeuw
altijd verder naar de wateren
van Stroema, Mesta, Jantra, Jana...

Tussen het riet, op bolle stenen,
wachten de voorouderlijke zielen
en een wit libelletje – mijn moeder! –
vliegt naar me toe om me te zoenen,
ginder aan de snelle wateren
van Stroema, Mesta, Jantra, Jana...

Maja Panajotova

Kruim 

Wat heel is, kunnen wij niet zien, het is 

te groot, het past ons niet en niet 

in onze hoofden 

maar wat aan mootjes, haksel is, verkiezeld, 

kruim, gepureerd, verstoven of ontbonden – 

al het verdeelde zit voorgoed in ons. 

Eva Gerlach 

We zijn groene bladeren waarin vogels... 

We zijn groene bladeren waarin vogels 

slapen van schaduw en eenzaamheid. 

We zijn slechts bladeren en hun geruis. 

Onzeker, niet in staat om bloem te zijn, 

tot de bries ons beroert en doet trillen. 

Waardoor bij elk van onze bewegingen 

iedere vogel een ander wezen wordt. 

Eugénio de Andrade


XXIV 

Soms, op dagen van volmaakt en zeer scherp licht. 

Waarop de dingen zo werkelijk zijn als ze maar kunnen zijn, 

Vraag ik mij langzaam af 

Waarom ik schoonheid toeken 

Aan de dingen. 

Een bloem bijvoorbeeld, heeft die schoonheid? 

Is er soms schoonheid in een vrucht? 

Nee, ze hebben kleur en vorm 

En ze bestaan, meer niet. 

Schoonheid is de naam van iets dat niet bestaat 

En die ik aan de dingen geef in ruil voor het genot dat zij mij geven. 

Hij betekent niets. 

Waarom dan zeg ik van de dingen: ze zijn mooi? 

Ja, zelfs mij, die alleen van leven leeft, 

Bezoeken, onzichtbaar, de leugens der mensen 

Met betrekking tot de dingen, 

Met betrekking tot de dingen die eenvoudigweg bestaan. 

Hoe moeilijk is het jezelf te zijn en slechts het zichtbare te zien! 

Fernando Pessoa

Herfst 

Vreemd, dat boom en tak zoo stil staan 

In het gouden licht vandaag, 

Dat de bladertjes zoo stil gaan, 

’t Een na ’t ander, naar omlaag. 

Dat het zonlicht zoo voorzichtig 

Door de ijlheid straalt van ’t lof, 

En het groene blad doorzichtig 

En veel eed’ler maakt van stof, 

Dat het windje in de twijgen 

Zoo behoedzaam gaat te werk 

En alleen wat blaadjes zijgen 

Doet op ’t pad en ’t bloemenperk, 

Zonder ’t wazig diep te raken 

Waar de groene schemer blauwt, 

Of den goudglans schuw te maken 

In het ijlbebladerd hout, 

Of te roeren aan den vijver, 

Waar zeer statiglijk en traag 

Twee voorname zwanen drijven 

Met hun spiegelbeeld omlaag, 

En wat late najaarsrozen, 

Als bewasemend amethyst, 

Al den weemoed van hun broze 

Schoonheid heffen in den mist. 

Jacqueline E. van der Waals 

Hiermee had ik moeten beginnen: de hemel. 

Een raam zonder vensterbank, kozijn of ruiten. 

Een opening en niets daarbuiten, 

maar wijd open. 

Ik hoef niet te wachten op een heldere nacht, 

noch mijn hoofd in mijn nek te leggen 

om de hemel te aanschouwen. 

Hij is achter de rug, bij de hand en op de oogleden. 

De hemel omwindt me strak 

en tilt me van onderen op. 

Wisława Szymborska 

Dagdroom

ik sta op het balkon

met de wens een blad te zijn,

behorend tot de populieren,

zwierend in een wind van zon

sloom danst mijn schaduwvlek,

onder het gewicht van de hemel,

met de dofgroene spiegeling

van het vetglanzend bladerdek

door mijn fijn vertakte aderen

welt wit spuug van goden,

het chlorofyl voor de mensen

het bloed van de bladeren.

Jannah Loontjens

De rechte lijn

Komt in de natuur een rechte lijn voor

denk je;

de horizon is er een

en de zgn. pijpestelen als het giet,

spiegelbeelden in een waterplas,

de lijn die ze van de wereld scheidt – alleen

met je oog half

in het water zie je dat precies.

Gerrit Krol

Laat

Vertraag.

Vertraag.

Vertraag je stap.

Stap trager dan je hartslag vraagt.

Verlangzaam.

Verlangzaam.

Verlangzaam je verlangen.

En verdwijn met mate.

Neem niet je tijd.

En laat de tijd nemen -

Laat.

Leonard Nolens

Hof van Eden

Toen wij die tuin waren, dat

spelen in het hoge gras, de wind

door de bomen, toen wij nog

niet werden geplukt.

Toen alles nog moest, nog op

de lippen lag, in overpeinzing

een gedachte omvatte.

Toen je nog niet wist wie je

worden zou. Er was zoveel ik

voorradig, elke keuze leek

de beste, maar niemand

wist welke.

Dat je moest schuilen in de regen en April deed wat het wilde.

Allemaal voor jou, dat besefte

je pas later toen het begon

en voorbij ging.

Toen het uitzicht nog geen

bedoeling, niet naar namen

zocht, weerstand bood

aan ruimte en tijd.

Toen je er verbleef en je

verbaast over wat allemaal

nog kon, maar nooit zou-

Elbert Gonggrijp

Voorjaar

De varens steken vuisten op,

Op springen staat de tuin,

Vlier schiet zijn mergpijp uit,

Het groene kwaad verschijnt,

De rozen zijn gestrikt.

Wat edel is heeft duur,

Geen kwinkslag heeft geheugen.

Chr. J. van Geel

Credo 

ik geloof in een rivier 

die stroomt van zee naar de bergen 

ik vraag van poëzie niet meer 

dan die rivier in kaart te brengen 

ik wil geen water uit de rotsen slaan 

maar ik wil water naar de rotsen dragen 

droge zwarte rots 

wordt blauwe waterrots 

maar de kranten willen het anders 

willen droog en zwart van koppen staan 

werpen dammen op en dwingen 

rechtsomkeert. 

Remco Campert

Leugens in bessentijd 

Welke constructie is steviger, heeft langer stand 

gehouden. En hoe meer er wonen, hoe 

minder je wegkomt. Waarheen. Het verlangen 

is een zomerhuis zonder kookplaats en zonder 

geschiedenis. Hier ben ik omdat ik hier ben.  

Anna Enquist 

onuitstaanbare verschillen 

tussen natuur en ons 

heffen wij op 

wij bouwen de vogels na 

en vliegen ook 

want met loden poten geboren 

hebben we toch een kop 

vol vogels. 

Bert Schierbeek

Ten geleide 

Wij, die in weerwil van de tijd 

het onverdraaglijkste verdroegen, 

vanaf dat wij de weg insloegen 

die naar voorbij de einder leidt, 

beseffend dat wij, juist omdat 

wij haakten naar het allerhoogste 

wat is gezaaid niet zullen oogsten, 

wij gaan het ongeweten pad 

tot aan het ongeweten eind, 

en vragen niet dan ten geleide 

het licht dat soms van gene zijde 

voor onze voeten schijnt.

Jean Pierre Rawie 

I had a daily bliss 

I half indifferent viewed,
Till sudden I perceived it stir, – 

It grew as I pursued,
Till when, around a crag,
It wasted from my sight,
Enlarged beyond my utmost scope, 

I learned its sweetness right. 

Emily Dickinson 

Over het mild zijn en het zoet 

Over het zoet van het mild zijn 

en de grenzen van het even zoet gelijk 

Over de huid die spiegel van ons denken 

en het daarop kruit verschieten 

Over het botsen van het onderhuidse 

waar het geven overgaat in nemen 

Over de harde hand en het strelen 

tot de zachte zoetheid van het mild zijn 

René H. Kijne 

Push the sky away 

I was riding, I was riding home 

The sun, the sun, the sun was rising from the field 

I got a feeling I just can't shake 

I got a feeling that just won't go away 

You've got to just keep on pushing it 

Keep on pushing it 

Push the sky away 

And if your friends think that you should do it different 

And if they think that you should do it the same 

You've got to just keep on pushing it 

Keep on pushing it 

Push the sky away 

And if you feel you got everything you came for 

If you got everything and you don't want no more 

You've got to just keep on pushing it 

Keep on pushing it 

Push the sky away 

And some people say it’s... 

Nick Cave 

Wat we willen: 

Momenten 

Van helderheid 

Of beter nog: van grote Klaarheid 

Schaars zijn die momenten 

En ook nog goed verborgen 

Zoeken heeft dus 

Nauwelijks zin, maar 

Vinden wel 

De kunst is zo te leven 

Dat het je overkomt 

Die klaarheid, af en toe. 

Martin Bril 

We weten niet wat de bergen 

vandaag met ons zullen beginnen.

We hebben voedsel en drank en 

stevige schoenen. En we vertrekken.

De top en niets anders verwacht ons. 

Een nieuw uitzicht op de wereld. En 

misschien komt een moment waarop 

we niet hoger meer durven en 

evenmin nog terug. Wanneer het 

duister valt en bergen rondom 

dus toch ongenaakbaar en wij die 

dat altijd al hebben geweten. 

Marc Tritsmans

Er is niets zo zoet als ’s avonds onder de bloemen te zijn

 

probeer het eens
licht het dak op en
alle sterren komen los te zitten 

als de tuinman met 

zijn wilde spuit vele bloemen 

van hun stelen rukt en
vrolijk een deuntje fluit. 

denkend aan de avond 

ruik de
verlichting juist boven 

de aarde, glimlachend, 

drinkend van het water 

natuurlijk zijn wij
onder het dak vandaan 

de tuin ingelopen 

Hans Lodeizen 

Ik vertrek één keer. Daarna blijf ik. 

Ik vertrek misschien twee keer. Maar dán zal ik toch 

blijven... 

Als ik vertrokken ben zal ik één keer blijven staan 

en aarzelen, 

misschien ook twee keer – ik weet het niet. 

Ik heb gelijk, zal ik denken. 

Ik neem de kortste weg, de mooiste weg, 

en ook de snelste weg, 

de weg langs afgronden en elegante ruïnes, 

de weg lang klaprozen, langs schreeuwende meeuwen – 

de weg naar huis. 

Toon Tellegen 

hoe 

als je je 

met zorgeloosheid 

kon omringen 

en dat dat 

je ruimte 

was.

Bert Schierbeek

The Garden by Moonlight

A black cat among roses,

Phlox, lilac-misted under a first-quarter moon,

The sweet smells of heliotrope and night-scented stock.

The garden is very still,

It is dazed with moonlight,

Contented with perfume,

Dreaming the opium dreams of its folded poppies.

Firefly...

Amy Lowell

Barlemanje 

’t Was grol en gloei 

en slomig broei 

in lure, slore stirren. 

Het was sar stomig in mijn krol, 

daar stunk een kwalm van schit en brol 

en sloomden glome knirren. 

Marten Toonder

Op een dag

Op een dag, maar misschien ook nooit, 

met niemand om me heen 

en in de verte misschien de zee of een zee van klaprozen, 

schapen, 

zal ik een stem horen, 

een zachte stem, 

die ‘Ja’ zegt

en tien seconden later, 

knarsend, krakend: 

‘Wat heb ik nú weer gezegd ...’

Toon Tellegen

De 

voetstappen 

die ik achterlaat 

zijn bezit 

van de grond. 

Mijn leven 

is van het 

verleden.

Mijn woord 

is in de monden 

van anderen. 

Ik 

ben niet. 

Ik 

was. 

Zo 

is het 

met alle dingen. 

Jan Arends 

Nogmaals 

ik zie ik zie wat ik zie. 

Nee dat is niet veel. 

Elke dag vraag ik me af of het wel genoeg is 

maar ook dat hoort bij het zien 

vermoed ik. 

Tastbaarheden als een huis 

een vuilnisbak schoonstenen boom 

bakfiets een boot een spinneweb. 

Letters op papier 

en wat ik zie als ik mijn ogen dichtknijp 

de vlammen die mij inslaan. 

Meer dingen tussen hemel en aarde dan ik zie 

zijn er niet 

anders zou ik ze wel zien. 

Kom nu jongen

niet zo simpel. 

Remco Campert 

Lissabon 

O, hoe onduidelijk in de zwoele nacht 

krijg ik vanuit een verre kroeg vlakbij 

door een oude aria onverwacht 

heimwee naar iets niet van mij. 

[...] 

Fernando Pessoa 

Regels 

Als dat tegen de regel is, is het er nog een waaraan ik mij niet kan 

houden of zo kort dat ik het mij later niet kan herinneren. 

De regels zijn er toch alleen maar om mij te helpen 

herinneren wat 

ik nodig heb om wat ik doe beter te doen. 

Wat dat betreft is er geen verschil tussen de regels die ik 

in een boek 

vind en de regels die ik s’ochtends vroeg bedenk. 

Ik weet dat omdat ik nu net een regel gemaakt heb niets 

zich nog 

daaraan hoeft te houden. 

Nachoem M. Wijnberg

Niet 

Elkaar dan niet te kennen, 

ineens. Of al heel lang: altijd. 

Niet, het gaat hier om niet. 

Sommigen zeggen dat dat, 

precies dat, het essentiële moment is, 

het moment ‘niet’, 

dat het daar om gaat. 

Maar dat is wat sommigen doen: praten, 

altijd maar praten. 

Muziek in een lift. 

Hadden ze gelijk, ze zouden zwijgen. 

Mark Boog

Buiten zingt de wereld 

dansen hakken 

hoog en vrij in het licht. 

Onze avontuurlijke inborst 

observeert. 

Ontkennen doen we niets, 

tussen onze lippen door 

zingen we liedjes van schaamte 

en zonde. 

Door onze stemmen zal de wereld 

even spontaan tot rust komen. 

De geluidscrisis verdwijnt, 

we besluiten dat we gezonde 

klanken horen. 

We doen wel en we doen 

niet mee. Zo kennen we ons 

weer. 

Fred Papenhove 

Er was... 

Er was 

een woord 

in het duister. 

Minuscuul. Onbekend. 

Het hamerde in het duister. 

Het hamerde 

op de bodem van het water. 

Vanuit het diepste van de tijd, 

hamerde het. 

Tegen de muur. 

Een woord. 

In het duister. 

Dat mij riep. 

Eugénio de Andrade

Zoals

Zoals je soms een kamer ingaat, niet weet waarvoor,

en dan terug moet langs het spoor van je bedoeling,

zoals je zonder tasten snel iets uit de kast pakt

en pas als je het hebt, weet wat het was,

zoals je soms een pakje ergens heen brengt

en, bij het weggaan, steeds weer denkt, schrikt,

dat je te licht bent, zoals je je, wachtend,

minutenlang hevig verlieft in elk nieuw mens

maar toch het meeste wachtend bent,

zoals je weet: ik ken het hier, maar niet waar het om ging

en je een geur te binnen schiet bij wijze van

herinnering, zoals je weet bij wie je op alert

en bij wie niet, bij wie je kan gaan liggen,

zo, denk ik, denken dieren, kennen dieren de weg.

Judith Herzberg

Eb

Ik trek mij terug en wacht. 

Dit is de tijd die niet verloren gaat: 

Iedre minuut zet zich in toekomst om. 

Ik ben een oceaan van wachten, 

waterdun omhuld door ’t ogenblik. 

Zuigende eb van het gemoed, 

dat de minuten trekt en dat de vloed 

diep in zijn duisternis bereidt. 

Er is geen tijd. Of is er niets dan tijd? 

M. Vasalis 

Hoe meer zielen

 

Ik heb een ziel 

die precies in mij past-

ik doe alles met mijn ziel 

klop op mijn ziel en stof hem af 

schaaf aan mijn ziel en blaas de krullen weg 

boor gaten in mijn ziel en vul ze weer op 

met nuchtere gedachten.

Ik wou dat ik meer zielen had 

en van een andere soort 

oneffen zielen kromme zielen 

zielen als spartelende zilvervisjes 

als meisjes in een winterjas 

zwarte zielen.

Maar mijn ene ziel- 

een tamelijk vierkante effen en solide ziel- 

vult reeds alle beschikbare ruimte 

en krimpt geen millimeter 

zolang ik leef.

Toon Tellegen

Hoe groot kan een verlangen groeien 

opdat het niet sterft 

van honger of van dorst 

onder een onverschillige hemel? 

Nog hangen er flarden licht in de lucht 

vreemde vormen, transfiguraties 

en een duizeling van blauw 

overrompeld door het rood 

– onaangetast nog? 

Germain Droogenbroodt

De werkelijkheid van poëzie 

Is het een uitgelopen
vlek, een godvergeten blad, van inkt de opvlucht
in een pennentrek, een vlezig prevelen
dat geen betekenis ontbloot 

zijn woorden
plots weer struikelblokken in de stem, strompelt
de taal waar zij
van vliegen
droomt 

Roland Jooris

kaart

haar rug is een kaart

van een stad die ik niet ken.

waar ben ik? waar wil ik heen?

mijn pink zingt van zij naar zij,

legt laan na laan aan,

danst in het rond voor plein en park.

huis na huis rijst op.

slaap ik in dit of dit bed?

waar voelt haar huid het zachtst?

ik plant een duim bij haar dij:

wij zijn hier. ze lacht me toe.

ik lees haar goed.

David Troch

Het landschap denkt ons

Alles ligt klaar voor de wandelaar

De beek langs de weg, het seinhuis

het te smalle trottoir als gedachten

die je ontmoet en dan de jouwe

noemt, ook zonder kaart liggen ze daar

en wie de deur uitgaat ziet ze haast

voor ze ons omhelzen en wij denken

dat wij het doen terwijl de bomen minzaam

zwaaien. En wij doen het soms

maar meestal denkt het landschap ons

en daar ga je

Maarten Doorman

Intermezzo

Stem te zijn en anders niet,

maar zo meeslepend te zingen,

dat elk hart het wonder ziet

achter mensen, achter dingen;

te schikken en anders niet

woorden in zulk een verband

dat het onontkoombaar lied

-wapen in een man's hand-

hen ruggelings overmant,

neervelt en boeit in zijn band...

stem te zijn en anders niet.

Jan Campert

Adam Gewaarwordingen bij het eerste onder- en opgaan der zon

….

Hij opent, sluit de sluimerige ogen

Bij beurt; ontwaakt, schouwen naar den hogen, 

en wordt een schemering licht gewaar.

Nu springt hij op uit angst en sluimer;

Zijn hoop herleeft, zijn borst aémt ruimer;-

Maar is ’t geen zinbedrog - geen droom?

o Neen! allengskens slinkt het donker:

Hij onderscheidt ! en lichtgeflonker

Vloeit blozend langs de wolken zoom.

Johannes Immerzeel jr 1776 - 1841

De aarde danst op haar wolken


De aarde danst op haar wolken 

met het geroezemoes van de middenstand 

Ultragolven bereiken mij niet meer 

ook niet die van het erbarmen. 

Kan een gedicht denken? 

In welke zin? 

De aarde is er
voor het koesteren van klei, voor 

het boetseren van gedachten 

Kijk in mijn ogen!
Blijf niet wachten en verachten! 

Door louter makelij 

Kan de dichter zijn vel redden. 

Het vers zwelt, bloeit, spat 

Hugo Claus

Net (niet)

 

Zoals net niet 

maar bijna wel 

zo voel ik me vaak 

maar niet altijd 

zoals altijd weer 

tijdelijk wordt en nooit 

misschien een soms 

zo ben ik wel of toch 

maar net niet. 

Ann Dewulf 

De zaaier, 1888, Vincent van Gogh 

Zoals Van Gogh met verf op doek 

in ongeveer een week een akker schiep 

en die gedreven egde, toen 

de hemel aanstreek, een onbewolkte 

zon ophing, een boom scheef plantte 

waarnaast een boer met klak en zaaitas, 

hij vervolgens diens strooiende hand 

te voorschijn kwastte en zo de zaaier 

zien liet, zo laat het schilderij 

al duizenden weken horen 

hoe het zaad ontkiemt – 

Inge Boulonois

In al wat ik bekeek zit ikzelf voor een deel

Al wat eindigt is dood, en ook onze dood

Als het eindigt voor ons. Die struik daar

Verwelkt, en met hem verdwijnt

Een deel van mijn leven.

In al wat ik bekeek zit ikzelf voor een deel.

Als wat ik gezien heb vergaat, verga ik,

En in mijn herinnering is

wat ik zag wat ik was.

Fernando Pessoa

Verwachting 

Weet gij het ook de ganse nacht? 

De vogels komen. Aan een geuren 

– van wind, van water? – valt te speuren 

hoe 't lage land een komst verwacht. 

Morgen het teken aan de lucht 

– een frons, een lijn, een krimpend wolken – 

en dan, bui van geluid, een vlucht 

die dalen gaat: de vogelvolken. 

En wéér staan in verwondering 

wij tussen dit gevleugeld sneeuwen; 

morgen – dan zijn wij, lieveling, 

het eerste paar van duizend eeuwen. 

Ida Gerhardt

Buitenlucht 

Mijn ademen van buitenlucht, hoewel ik binnenzit, 

is wat mij bindt aan het omringende. 

Mijn blikken vullen deze kamer met een meubilair 

dat niet van deze wereld is. 

maar van de echte. Het troost, 

dat met lichtbeelden deze ruimte ruimte wordt, 

betoverd wordt tot winters landschap, 

zoals buiten zichtbaar. 

De wortels van de buitenlucht 

de bronchiën in mijn borst. 

Onlosmakelijk, alles, maar niets verloren. 

Het uitzicht is onze bloeiwijze. 

Mark Boog

Moe van iedereen die met woorden komt, 

met woorden maar niet met taal 

begaf ik mij naar het sneeuwbedekte eiland. 

Het ongerepte heeft geen woorden. 

De ongeschreven bladzijden breiden zich 

naar alle kanten uit! 

In de sneeuw stuit ik op hoefsporen van een ree. 

Taal maar geen woorden. 

Tomas Tranströmer

Lifted up 

Reflective in returning love you sing 

Errant days filled me 

Fed me illusion’s gate 

In temperate stream 

Welled up within me 

A hunger uncurbed by nature’s calling 

Seven sacraments to song 

Versed in Christ 

Should strength desert me 

They’ll come 

They come 

Lifted up 

Reflected in… 

Talk Talk

Met de jaren

Met de jaren

moet er veel worden weggegooid.

De gedachte bij voorbeeld

dat geluk mild is en duurzaam

iets als een zuidelijk klimaat

in plaats van een blikseminslag

die levenslang gekoesterde

littekens achterlaat.

Hanny Michaelis

Zomaar wat woorden bij een open vuur. 

Ze haken niet naar eeuwigheid noch malen 

Ze om iets hoogs en schimmigs als cultuur. 

Men doodt de tijd met oeroude verhalen. 

Niet kunst schept vorm, de vormen scheppen kunst. 

Men luistert hoffelijk hoe zich uit wind,
Gebaar en ritme -woorden zijn een gunst-
Opnieuw het al zo vaak gehoorde ontspint. 

Niets slijt waar alles steeds opnieuw begint. 

De woorden vliegen uit en hangen even 

Als in het vlindernet van een broos kind 

Dat ze snel vrijlaat. Het wil zelf ook leven. 

Gerrit Komrij

Gewoonlijk denk je dat het ik iemand 

is die achter zijn eigen ogen staat als 

achter een raam en naar de wereld kijkt 

die zich in al haar weidsheid voor hem 

uitstrekt. Aan de andere kant is de wereld; 

en aan deze kant? 

Nog steeds de wereld: 

wat zou er anders moeten zijn? 

Italo Calvino

Een Bloem

Als ik een bloem was, 

zou ik dan nu bloeien? 

Of zou ik een bijzondere bloem zijn, 

een onvoorstelbare bloem, 

een bloem die niet kan kiezen tussen bloeien 

en niet bloeien, 

En die over de rand van een vaas voorover leunt 

om te zien of zijn afgrond een bodem heeft? 

Of zou ik alleen maar kunnen bloeien,

moeten bloeien, 

rood en gedachteloos, 

op een ongerepte schoorsteenmantel, ergens 

tussen schaamte en geluk?

En als ik een bloem was, 

zou ik dan weten wanneer ik moest verwelken? 

Nu nog niet?

Toon Tellegen

Getekend 

De tijding die het doorgaf leek beperkt tot zichzelf 

en al sijpelde het grasperk dronken van hemelse buien

was dat niet de manier waarop je het zag, zichzelf 

te buiten gaand terwijl het binnenkwam in een innerlijk 

dat losbrak van de beschrijving, en je in zekere zin 

waarnam toen het zich omsloot, ofschoon zinvoller 

zou zijn om het gewoon te zeggen: hoe je dodelijk liefde 

bedreef met het zich volledig gevende, dat niettemin 

afwezig bleef, en je daarom beschreef door middel van 

je blik die tekortschoot, alsof je doelwit, nogmaals, 

niet zo’n koel vloeiend, bijna geronnen, nu van de dagtaak 

topzwaar licht, noch dit rijpste zomerveld, langs de dijen 

van de duinen betrof maar toch, al met al, een teken erin, 

nog onbenoembaar, dat zelf ook wachtte op nader bericht 

Jacob Groot 

Huis en tuin

Hoe dromerig denk ik de wei

zo’n eerste zomer zonder mij.

Het huis is leeg, de tuin is vol.

De paardebloemen pluizen bol.

De vogels maken geen geluid.

Het gras groeit even de rozen uit.

Heel voorzichtig gaan de bomen

liggen om in slaap te komen.

Uit hun rompen rijst een woud.

En het huis wordt niet herbouwd.

Moraal:

Ach wat groeit het leven goed

als het niet van mensen moet.

Leo Vroman

Het doorgestreepte blijft te lezen 

Zo zijn het vaak onze meest eigene gedachten 

de meest nabije, de meest schrijnende, 

die wij door moeten strepen, 

uit moeten krassen. 

Wij praten, praten een gat in de lucht. 

Dit is het schrikkeluur, de uitgesponnen 

schrikseconde. Als honden 

zetten wij onze tanden in het vod 

dat ons zo dierbaar is. 

Judith Herzberg

Woonplaats 

Ons houvast heet landschap. Wij planten 

de dagen vol bomen en dromen van dijken 

en duinen die als we er stranden nog lijken 

op wat we bewaren. Wij sparen gedachten 

en spannen steeds samen. Het noemen 

van namen als vogel of wind overbodig 

voor wie zal beamen dat alles wat nodig 

is staat waar het hoort. Zoemen van 

camera’s blijft achterwege. Wij zeven 

de kleuren, belichten de tijd die te ver 

voor geluid als een stralende ster 

op ons afkomt. Het aldus verkregen 

gebied dat we opslaan is houvast en 

huis. Steeds weer komen wij thuis. 

Johanna Kruit 

In al wat ik bekeek zit ikzelf voor een deel

Al wat eindigt is dood, en ook onze dood
Als het eindigt voor ons. Die struik daar
Verwelkt, en met hem verdwijnt
Een deel van mijn leven.

In al wat ik bekeek zit ikzelf voor een deel.
Als wat ik gezien heb vergaat, verga ik,
En in mijn herinnering is
wat ik zag wat ik was.

Fernando Pessoa

Een smalle weg 

komt onveranderlijk uit 

op een bredere. 

K'ung Fu-tse 

Ik ben alleen, zegt de een.

Nee, ik ben alleen, zegt de ander,

jij hebt mij.

Ik jou?? zegt de een 

en draait zich, als door de bliksem getroffen, om 

kijkt in het rond, 

knielt op de grond, 

port met een stok

onder divans en kasten 

zoekt de ander, 

roept de ander, 

en denkt tenslotte,

in het klamme donker, 

met zijn rug tegen de muur; 

het is waar, ik heb jou.

Toon Tellegen

alle dingen hebben een hard

een vloeibaar of een vluchtig gezicht

alleen dat wat de mens maakt

heeft vaak ook nog een kwetsbaar hart

Lucebert

Ik herinner me

Ik herinner me een gedicht dat ik nooit

schreef, waarin het woord bunker

veel wind door zich heen laat gaan

en rijmen moet op hunker.

Het tocht er van hartstocht.

Alles moet zich vasthouden.

Als het over is blijken wij

elkaar vast te houden.

Wat nu.

Nu, dus.

Herman de Coninck

Niets gebeurt tweemaal en niets 

zal tweemaal gebeuren. Geboren 

zonder kundigheden, sterven we 

dus als onervaren senioren. 

Ook al zijn we nog zo hardleers 

op de grote school van ’t leven, 

geen winter, geen zomer wordt ons 

nog een keertje opgegeven. 

Niet één dag keert ooit terug, 

twee nachten zijn nooit identiek, 

geen kus is als een andere, 

elke oogopslag is weer uniek. 

Gisteren noemde iemand plots 

in mijn bijzijn luid jouw naam 

– het leek alsof een rode roos 

naar binnen woei door het raam. 

Nu we samen zijn vandaag, 

haal ik mijn blik van je gezicht. 

Een roos? Hoe ziet een roos eruit? 

Is dat een bloem? Een steen wellicht? 

Onzalig uur, onnodige vrees, 

waarom bemoei jij je ermee? 

Je bent – je moet voorbijgaan. 

Je gaat voorbij – en alles is oké. 

Lachend en elkaar omhelzend 

verzoenen we ons met elkaar, 

ook al zijn we zo verschillend 

als twee druppels zuiver water. 

Wislawa Szymborska

Lightly, lightly, ever so lightly

A wind passes so lightly

And dies away, ever so lightly

And I know not what I think

Nor do I try to know.

Albero Careiro (Fernando Pessoa)

dat er een buiten en een binnen is 

en ik in het midden, dat is misschien 

wat ik ben, 

het ding dat de wereld in tweeën 

verdeelt 

enerzijds binnen, dat zo dun kan zijn 

als een lemmet. Ik ben noch de ene 

kant, noch de andere, 

ik ben in het midden, 

ik ben het tussenschot, 

ik heb twee oppervlakten en geen 

dikte

Samuel Becket

Niets gebeurt tweemaal en niets 

zal tweemaal gebeuren. Geboren 

zonder kundigheden, sterven we 

dus als onervaren senioren. 

Ook al zijn we nog zo hardleers 

op de grote school van ’t leven, 

geen winter, geen zomer wordt ons 

nog een keertje opgegeven. 

Niet één dag keert ooit terug, 

twee nachten zijn nooit identiek, 

geen kus is als een andere, 

elke oogopslag is weer uniek. 

Gisteren noemde iemand plots 

in mijn bijzijn luid jouw naam 

– het leek alsof een rode roos 

naar binnen woei door het raam. 

Nu we samen zijn vandaag, 

haal ik mijn blik van je gezicht. 

Een roos? Hoe ziet een roos eruit? 

Is dat een bloem? Een steen wellicht? 

Onzalig uur, onnodige vrees, 

waarom bemoei jij je ermee? 

Je bent – je moet voorbijgaan. 

Je gaat voorbij – en alles is oké. 

Lachend en elkaar omhelzend 

verzoenen we ons met elkaar, 

ook al zijn we zo verschillend 

als twee druppels zuiver water. 

Wislawa Szymborska

Achterom 

Gestadig 

die aftocht, die 

afdruk, dit vertrappen 

van tijd 

bestendig 

die grondlaag, die 

in zichzelf bedolven 

aarde 

telkens 

dit klaren 

boven het ondermaanse 

aan de zoom van een 

verwildering 

altijd 

het alomtegenwoordig veraf 

nabije in het nietsvermoedend 

licht. 

Roland Jooris

O, ik weet het niet, 

maar besta, wees mooi. 

Zeg: kijk, een vogel 

en leer me de vogel zien. 

Zeg: het leven is een brood 

om in te bijten en de appels zien rood 

van plezier, en nog, en nog, zeg iets. 

Leer me huilen, en als ik huil 

leer me zeggen: het is niets. 

Herman de Coninck

Er is hier veel dat grond raakt 

zwaar zonder wortels rust 

in zee of op land, what's in 

a name, gespleten steen blijft 

getweeën een, het water wast 

zich zoals licht dag en nacht 

de ogen reinigt. 

Anneke Brassinga

Ter wereld

Eens daverend eruit gedaan 

het droge in, naar handen, 

dat longen mochten openslaan, 

dat lucht erin, dat kleren aan, 

dat lavend zog gevonden.

Dat aangevangen te bestaan 

uit ketens moeders, voorgoed 

moeders, wetend van hoe 

onbedaarlijk baarlijk zij zijn 

losgebonden.

Joke van Leeuwen

[...] Hij staarde naar het tapijt. Tenslotte zei hij: “In de tuin 

is er een groeiseizoen. Je hebt de lente en de zomer, maar 

je hebt ook de herfst en de winter. En daarna opnieuw de 

lente en de zomer. Zolang de wortels niet zijn afgebroken, 

is alles goed en wordt alles goed.”

Jerzy Kosinski

Ik wou vandaag ik was 

Ik wou vandaag ik was 

een sprietje mooi groen gras, 

maar da's natuurlijk onzin. 

Ik had er ook maar weinig aan, 

ik zou alleen maar ergens staan 

op 'n weiland of tussen stenen 

en geen mens zou naar me omzien 

als ie daar toevallig voorbij zou gaan 

op hele lange benen 

en dan wou ik als sprietjes gras 

weer dat ik een mens was, 

dus wat ik nu al ben – 

en zo kwam alles min of meer 

op hetzelfde neer. 

Hans Andreus

Wat kraakt? Een kier in de lucht, je oor ziet 

een gapende zon uit de veren komen. De dag 

een fazant op zijn roest, die op roestkleurige 

vleugels gaat, zijn keel schuurt aan zandloper-

zand.

Anneke Brassinga

Ik ben niet warrig; ik ontwricht de chaos 

Die doorgaans voor volmaakt doorgaat: ik weet, 

Maar wie met inzicht blind zich meten wil, 

Weeg af uw kansen en ontvang uw deel.

De hemelen beweeg ik. Ik verzet

De bergen die mij tegenstaan naar elders.

Ramsey Nasr

Dit meldt men op doorreis 

men is halverwege 

het licht is gespleten 

men ligt tussen drinken en eten 

het glas speelt de meerdere 

het eten vast nog een meter 

men is hier geheel 

gisteren vertrokken zal men morgen 

als het luchtkasteel meezit 

als van ouds arriveren.

Gerrit Kouwenaar

Er was 

een woord 

in het duister. 

Minuscuul. Onbekend. 

Het hamerde in het duister. Het hamerde 

op de bodem van het water. 

Vanuit het diepste van de tijd, hamerde het. 

Tegen de muur. 

Een woord. 

In het duister. 

Dat mij riep. 

Eugénio de Andrade

Ik ben uitgebroken.

Toen ik ter wereld kwam,

werd ik opgesloten in mezelf

- maar ik ontkwam.

Als je het te moe wordt

om steeds op één plek te zijn,

waarom dan niet ook

om maar één mens te zijn?

Mijn ziel zoekt mij,

maar ik ren weg en hoop

dat ze me nooit vindt

terwijl ik alsmaar verder loop

Eén mens zijn is een cel,

ik zijn is niet zijn.

Ik zal vluchtend moeten leven,

maar het zal écht leven zijn.

Fernando Pessoa

Hoe stil wij ook weten te vallen

Nooit zullen wij gaan liggen

hoe stil wij ook weten te vallen, 

de werkelijkheid woedt steeds verder

door ons heen. Voortdurend

worden wij herschikt, wordt onze adem

herverdeeld, de ene waarheid herstemd

tot de volgende - een einde is iets

dat alleen mensen zich in hun hoofd halen.

Nooit zullen wij gaan liggen - kijk, 

daar staat de wind al tegen een boom

te wachten. Vooruit, de dans staat vast, 

daar helpt geen sterven aan.

Stijn Vranken

Notitie

Leven is de enige manier

om met bladeren begroeid te raken

op het zand naar adem te happen

op vleugels proberen te vliegen

om hond te zijn

of hem over zijn gladde vacht te aaien;

om pijn te onderscheiden

van alles wat geen pijn is;

om zich in gebeurtenissen te bevinden

zich in een uitzicht te verbergen

naar de kleinst mogelijke vergissing te speuren

Een uitzonderlijke kans

om je even te herinneren

waarover werd gesproken

toen de lamp niet brandde

en om ten minste eenmaal

over een steen te struikelen, 

in een of andere regen nat te worden, 

je sleutels kwijt te raken in het gras;

en een vonkje in de wind na te kijken;

en zonder ophouden iets belangrijks

niet te weten.

Wisława Szymborska

Ik draag een universum

van achtergelaten indrukken

op elke vingertop. Vijf keer

de wereld in een handomdraai

Misschien is weemoed

het onophoudelijke vallen

van gewaarwordingen in de bodem-

loze holte tussen de vingers

Ellen Lanckmann

Verlangen

Wij wachten dagelijks dat morgen

Vrijheid aanbreken moet,

Om nooit meer terug te gaan in 't verborgen

Terug - ons licht voorgoed. 

Gebeuren zal dit niet,

Zoomin als een engel daalt

Naar streken waar verdriet

Tot wanhoop wrang verschraalt, 

Niet volgens onze orde:

't Geluk wacht zijn eigen tijd

Om geboren te worden

Binnen de werkelijkheid.

Maar ééns, door levensengte

Breekt haar rijk open, wijd...

Wij werden ingewijd

En weten sinds zij ons wenkte;

"ik kom op tijd."

J.Slauerhoff